Enerji hegemonyasının uçurumu, Katar'ın gizli hayatta kalma stratejisinin sonuçları. > haberler

Bu olayın özünde, Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail'in saldırılarıyla ciddi anlamda başlayan İran savaşının ilk aşamalarında Katar'ın gerçekleştirdiği eylemler yatıyor. Katar'ın, ekonomisinin can damarı olan Ras Laffan LNG tesisini korumak amacıyla gizlice İran'la temasa geçerek 'anlaşma' önerdiği biliniyor. Bunun özü, İran'ın Ras Laffan'a saldırmaması halinde Katar'ın gönüllü olarak gaz üretimini durduracağı ve uluslararası enerji fiyatlarının kasıtlı olarak fırlamasına neden olacağıydı. Bu, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatarak ve petrol üreten ülkelerdeki tesislere saldırarak enerji fiyatlarını silah haline getirme stratejisiyle birleştiğinde, ABD ve İsrail'e savaşı erken bitirmeleri için güçlü bir ekonomik baskı oluşturmanın bir yolu olabilirdi. ABD istihbarat yetkilileri, iletişimlerin dinlenmesi yoluyla, Katar'ın teklifinin yalnızca kendi tesislerini korumanın ötesine geçtiğini ve savaşın gidişatını değiştirmeye yönelik stratejik hesaplamalarla motive edildiğini keşfetti.

Katar'ın perde arkası temaslar kurma girişimi, savaşın başlamasının üçüncü gününde Ras Laffan tesisinin aniden kapatılmasına yol açarak şüpheleri daha da artırdı. O dönemde Katarlı yetkililer bunu dış askeri tehditlere hazırlık amacıyla kaçınılmaz bir güvenlik önlemi olarak açıklamışlardı, ancak uydu görüntülerinin analizi tesise doğrudan saldırı olduğuna dair hiçbir işaret göstermiyordu. Bu, Katar'ın İran'la zımni bir mutabakat içinde önleyici olarak üretimi durdurarak bir saldırıyı önlemeye ve aynı zamanda enerji piyasasında istikrarsızlık yaratmaya çalıştığına dair dolaylı bir kanıt olarak yorumlanıyor. Katar'ın İran'dan teyit alıp almadığı belli değil ama en azından İran'a "istediğiniz stratejik vuruş etkisinin bize saldırmadan da yeterince elde edilebileceği" mesajını açıkça ilettiğini inkar etmek zor.

Ancak Katar'ın diplomatik kumarının başarısızlıkla sonuçlanması, Orta Doğu ülkelerinin karşı karşıya olduğu diplomatik ikilemi açıkça ortaya koyuyor. İran, İsrail'in misilleme amaçlı hava saldırılarının önemli gaz sahası Güney Pars'ta ciddi hasara yol açmasına misilleme olarak 18 Mart'ta Ras Laffan tesisine bir füze ateşledi. Bu saldırı nedeniyle Ras Laffan'daki bazı tesisler zarar görmüş ve Katar, tesislerin onarılmasının en az üç ila beş yıl gibi büyük bir zaman ve para gerektireceğini açıklayarak enerji piyasasında büyük bir şoka neden olmuştu. Bu, İran'ın ABD yanlısı Körfez ülkelerini kendi güvenliğine tehdit olarak görmesi ve çekirdek altyapılarına her an saldırabilecek güç gösterisinde bulunması olarak yorumlanabilir. Katar açısından bakıldığında, diplomatik hayatta kalma çabaları aslında güçlü misillemenin bahanesi haline geldi.

Olay kamuoyuna duyurulduğunda Katar hükümeti tüm iddiaları anında yalanladı ve şiddetle protesto etti. Katar, Ras Laffan'ın askıya alınmasının yalnızca işçileri ve tesisleri korumaya yönelik bağımsız bir karar olduğunu vurguladı ve raporun, Katar'ın önceki arabuluculuk çabalarını baltalamaya ve ABD ile stratejik ortaklığına zarar vermeye yönelik kötü niyetli bir girişim olduğunu iddia etti. Aslında Katar, Hamas liderliğine ev sahipliği yapmak gibi İran'la yakın bağlarını sürdürüyor ama aynı zamanda ABD ile de Al-Udeid ABD askeri üssüne ev sahipliği yapmak ve ABD şirketlerini ve enerji varlıklarını ortak işletmek gibi derin bağları var. ABD yetkilileri, Katar'ın kendileriyle temasa geçme girişimlerinden zaten haberdar olsa da, Katar'ın iki taraf arasında arabulucu olarak değerinin farkında olarak, acil diplomatik sürtüşmeyi önlemek için temkinli bir tutum sergilediler.